اوکراین در آستانه زمستان برای بازسازی نیروگاه‌هایی تلاش می‌کند که در حملات موشکی روسیه آسیب دیده‌اند. تخریب تأسیسات تولید برق و خطوط انتقال، بسیاری از شهرها از جمله کی‌یف را با خاموشی‌های طولانی روبه‌رو کرده است؛ به‌طوری‌که قطعی برق در برخی مناطق مرکزی و شرقی به ۱۸ ساعت در روز می‌رسد.
به گزارش پرشین فارکس به نقل از رویترز در ۱۳ نوامبر، اولکسی، تکنسین یکی از نیروگاه‌های اوکراین، دیگر به یاد نمی‌آورد چند بار پس از حملات روسیه این تأسیسات را تعمیر کرده است. بااین‌حال، او می‌گوید آخرین حمله ویرانگرترین مورد بوده و ممکن است یک منطقه کامل را در زمستان بدون گرمایش و برق بگذارد.
توربین‌ها و دیگ‌های بخار زیر آوار
صبح زود یکی از روزهای ماه جاری، موشک‌های روسی به این نیروگاه متعلق به DTEK، بزرگ‌ترین شرکت خصوصی انرژی اوکراین، اصابت کردند و سقف و دیوارهای آن را از هم پاشیدند. توربین‌ها و دیگ‌های بخار زیر چندین تن آوار مدفون شدند؛ آواری که صدها کارگر باید آن را با دست جمع‌آوری کنند.
رویترز از نیروگاه تخریب‌شده بازدید کرده، اما بنا به درخواست DTEK، محل آن را به دلایل امنیتی منتشر نکرده است.
اولکسی که خواست تنها نام کوچک او ذکر شود، گفت:
«در حال حاضر همه با بیل و فرغون کار می‌کنند تا به تجهیزات برسیم. مهم‌ترین کار این است که به تجهیزات دسترسی پیدا کنیم، وضعیت آن‌ها را بسنجیم و بعد برای تعمیر و بازسازی برنامه بریزیم.»
روسیه از میانه پاییز حملات گسترده به زیرساخت‌های انرژی را از سر گرفته است. در گزارش رویترز، این حملات بخشی از تلاش مسکو برای استفاده از سرمای شدید زمستان علیه اوکراین و محروم کردن میلیون‌ها نفر از برق و گرمایش توصیف شده؛ رویکردی که از آغاز تهاجم گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲ تکرار شده است. مسکو هدف قرار دادن عمدی غیرنظامیان را رد می‌کند.
دشوارتر شدن حفاظت از نیروگاه‌های اوکراین
امسال، کاهش تحویل موشک‌های رهگیر پاتریوت از سوی آمریکا در شرایط کمبود جهانی، حفاظت از نیروگاه‌ها را برای اوکراین دشوارتر کرده است. طبق گزارش، پاتریوت تنها سلاح موجود در زرادخانه کی‌یف است که توان مقابله با موشک‌های بالستیک روسیه را دارد.
استفاده روسیه از پهپادهای تهاجمی جدید با موتور جت نیز فشار بیشتری بر پدافند اوکراین وارد کرده است؛ زیرا سرعت بالاتر این پهپادها، سرنگون کردن آن‌ها را دشوارتر می‌کند.
زمستان گذشته که سردترین زمستان دوران جنگ بود، پنج نیروگاه DTEK در مجموع ۱۱ بار هدف حملات سنگین قرار گرفتند. اما تنها در نوامبر، نخستین ماه فصل گرمایشی جاری، روسیه با ده‌ها موشک و پهپاد به سه نیروگاه این شرکت حمله کرده و آن‌ها را به توقف تولید برق واداشته است.
اولکسی گفت:
«به نظر می‌رسد آن‌ها مصمم‌اند ما را بدون برق و گرمایش بگذارند و از این هدف دست نمی‌کشند. اما ما آنچه را تخریب می‌کنند بازسازی می‌کنیم و به کار ادامه می‌دهیم.»
کارکنان DTEK در طول جنگ، پس از حملات روسیه، نیروگاه‌های این شرکت را بیش از ۷۰ بار از نو راه‌اندازی کرده‌اند.
بااین‌حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که شدت بیشتر تخریب‌ها می‌تواند زمستان امسال را دشوارتر کند. بسیاری از شهرهای اوکراین، از جمله کی‌یف، هم‌اکنون با خاموشی‌های طولانی مواجه هستند.
ماکسیم تیمچنکو، مدیرعامل DTEK، به رویترز گفت: «سخت است بگوییم با چه سرعتی می‌توانیم تأسیسات را احیا کنیم. بنابراین، هر کاری از دستمان برمی‌آید انجام می‌دهیم تا ظرفیت کافی برای تولید برق و عبور از زمستان فراهم شود.»
بازسازی زیر سایه هشدارهای حمله هوایی
کارگران با نور چراغ‌هایی که برق آن‌ها از ژنراتورهای قابل‌حمل تأمین می‌شود، قطعات بتن را خرد می‌کنند و لوله‌ها را می‌برند تا به تجهیزات مدفون زیر آوار برسند.
میخایلو، اپراتور ارشد ۴۶ ساله یکی از واحدهای نیروگاه، گفت:
«دیدن این وضعیت اشکم را درمی‌آورد. می‌دانم وقتی سالم بود چه شکلی داشت؛ همه‌جا روشن و رنگ‌آمیزی‌شده بود، تجهیزات کار می‌کردند و برق تولید می‌شد.»
هشدارهای مداوم حمله هوایی، آواربرداری را پیچیده‌تر می‌کند. هنگام اعلام خطر، کارکنان باید به پناهگاه‌های زیرزمینی دوران شوروی بروند؛ پناهگاه‌هایی که در اصل برای محافظت در برابر حملات احتمالی موشکی ناتو ساخته شده بودند.
در جریان بازدید رویترز نیز آژیر خطر به صدا درآمد و خبرنگاران به اتاق‌های تنگ زیر تأسیسات پناه بردند. ده‌ها نفر همراه با چند سگ منتظر پایان هشدار ماندند؛ سگ‌هایی که به گفته کارکنان، آن‌ها هم در این محل پناه می‌گیرند.
میخایلو گفت: «تحمل این شرایط سخت است، وقتی می‌دانی موشک‌ها مشخصاً به سمت تو می‌آیند و تو هدف هستی.»
او افزود: «بعد که به خانه می‌رسی، شکرگزار می‌شوی که زنده مانده‌ای، دوباره خانه هستی و می‌توانی خانواده‌ات را ببینی؛ ترکیبی از ترس و آسودگی است.»
کاهش سهم نیروگاه‌های حرارتی در تولید برق
پیش از جنگ، نیروگاه‌های حرارتی اوکراین بیش از ۳۰ درصد برق کشور را تولید می‌کردند. اما پس از حملات مکرر، سهم آن‌ها به‌شدت کاهش یافته و اکنون سه نیروگاه هسته‌ای اوکراین بخش عمده تولید برق را بر عهده دارند.
شرکت DTEK، متعلق به رینات آخمتوف، میلیاردر و ثروتمندترین فرد اوکراین، پیش‌تر هشت نیروگاه حرارتی را اداره می‌کرد و نقش مسلطی در تولید برق زغال‌سنگی کشور داشت. روسیه در جریان جنگ، سه مورد از این نیروگاه‌ها را اشغال یا تخریب کرده است.
پس از تعمیرات تابستانی، دنیس شمیهال، وزیر انرژی، پیش‌بینی کرده بود ظرفیت تولید برق اوکراین تا نوامبر به ۱۹٫۶ گیگاوات برسد؛ تقریباً نصف سطح پیش از جنگ، اما معادل اوج مصرف زمستان گذشته.
رویترز نتوانسته تأیید کند که ظرفیت تولید برق به این سطح رسیده است یا خیر.
خطوط انتقال برق به هدف حملات تبدیل شده‌اند
تیمچنکو گفت روسیه اکنون خطوط انتقال را نیز هدف قرار می‌دهد تا برق تولیدشده در نیروگاه‌های فعال غرب و جنوب اوکراین به مصرف‌کنندگان مناطق مرکزی و شرقی نرسد؛ مناطقی که تأسیسات تولید برق محلی آن‌ها به‌شدت آسیب دیده‌اند.
پست‌های برق متصل‌کننده نیروگاه‌های هسته‌ای به شهرهای بزرگ، به‌طور ویژه هدف قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، طبق گزارش، دو طرف برای جلوگیری از فاجعه‌ای بزرگ، مراقب بوده‌اند خود نیروگاه‌های هسته‌ای را هدف قرار ندهند.
آسیب خطوط انتقال باعث شده مناطق مرکزی و شرقی، از جمله کی‌یف، روزانه تا ۱۸ ساعت بدون برق بمانند. هم‌زمان، داده‌ها نشان می‌دهد نیروگاه‌های غرب اوکراین ناچارند حجم قابل‌توجهی از برق تولیدی خود را به اروپای شرقی صادر کنند.
اندیشکده اقلیم و انرژی DiXi Group مستقر در کی‌یف اعلام کرد صادرات برق اوکراین در هفته دوم تا هشتم نوامبر، اندکی بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته است؛ درحالی‌که ممکن است هم‌زمان تا دوسوم مصرف‌کنندگان اوکراینی با خاموشی مواجه بوده باشند.
تیمچنکو گفت:
«ما در کشور تولید برق کافی داریم. مشکل، انتقال برق است.»