آمریکا برای بهدستآوردن سهم بزرگ در نفت ونزوئلا مذاکره میکند
آمریکا در حال مذاکره با ونزوئلا برای بهدستآوردن سهمی قابلتوجه در میدانهای نفتی این کشور است؛ توافقی که در صورت نهایی شدن میتواند نفوذ واشینگتن بر صنعت نفت ونزوئلا و درآمدهای حاصل از آن را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
به گزارش بلومبرگ، این مذاکرات هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و هیچ تصمیم نهایی اتخاذ نشده است. با این حال، یکی از سناریوهای مطرحشده، واگذاری اجاره ۱۰۰ساله چند میدان نفتی ونزوئلا به آمریکا است.
در صورت دستیابی به چنین توافقی، مشارکت مستقیم دولت آمریکا در مالکیت یا بهرهبرداری بلندمدت از میدانهای نفتی یک کشور دیگر، اقدامی تقریباً بیسابقه در سیاست اقتصادی واشینگتن به شمار خواهد رفت.
اجاره ۱۰۰ساله میدانهای نفتی ونزوئلا روی میز
مذاکرهکنندگان آمریکایی و ونزوئلایی چند گزینه را برای نحوه مشارکت واشینگتن در صنعت نفت این کشور بررسی میکنند. یکی از طرحهای مطرحشده، اجاره بلندمدت چند میدان نفتی برای دورهای تا ۱۰۰ سال است.
با وجود مطرح شدن این گزینهها، جزئیات مذاکرات همچنان محدود است و منابع آگاه تأکید کردهاند که شرایط توافق احتمالی میتواند تغییر کند.
روابط جدید واشینگتن و کاراکاس پس از بازداشت مادورو
روابط آمریکا و ونزوئلا پس از بازداشت نیکلاس مادورو در ۳ ژانویه وارد مرحله تازهای شد. واشینگتن پس از آن روابط دیپلماتیک خود با کاراکاس را از سر گرفت و اکنون با دولت موقت به ریاست دلسی رودریگس همکاری میکند.
این همکاری با شروط و نظارت گسترده آمریکا همراه بوده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر ونزوئلا را «پنجاهویکمین ایالت» توصیف کرده و گفته بود واشینگتن به بازسازی صنعت نفت کمبازده این کشور کمک خواهد کرد.
مذاکرات جدید همچنین نشاندهنده نارضایتی دولت ترامپ از سرعت احیای صنعت نفت ونزوئلا است. با وجود تلاشهای دو کشور، تاکنون سرمایهگذاری بزرگ و گستردهای از سوی شرکتهای آمریکایی در این صنعت اعلام نشده است.
در این میان، شورون که تنها غول نفتی آمریکایی فعال در ونزوئلا محسوب میشود، در حال مذاکره برای اضافه کردن دو میدان نفتی جدید به عملیات خود در این کشور است.
سابقه تلاش آمریکا برای دسترسی مستقیم به ذخایر نفت خارجی
ایده مالکیت یا کنترل مستقیم آمریکا بر منابع نفتی کشورهای دیگر کاملاً بیسابقه نیست. در دهه ۱۹۴۰ و در دوران ریاستجمهوری فرانکلین روزولت، دولت آمریکا نهادی دولتی با نام «شرکت ذخایر نفتی» ایجاد کرد تا امکان خرید ذخایر نفت در خارج از کشور را با اهداف امنیتی بررسی کند.
در آن زمان حتی خرید ذخایر نفتی در عربستان سعودی نیز مورد بررسی قرار گرفت، اما این طرح در نهایت کنار گذاشته شد.
چرا نفت ونزوئلا برای آمریکا اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
دسترسی گستردهتر به منابع نفت ونزوئلا میتواند به تقویت امنیت انرژی آمریکا و افزایش نفوذ واشینگتن در بازار جهانی نفت کمک کند.
اهمیت منابع ونزوئلا پس از تشدید جنگ ایران و محدود شدن بخشی از عرضه نفت خلیج فارس افزایش یافته است. نفت ونزوئلا میتواند بدون عبور از برخی از پرتنشترین گلوگاههای دریایی جهان، از جمله تنگه هرمز و دریای سرخ، به بازارهای مهم انتقال پیدا کند.
ونزوئلا صاحب بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت جهان
برآوردهای اوپک نشان میدهد ونزوئلا حدود ۳۰۴ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده نفت خام در اختیار دارد؛ رقمی معادل نزدیک به ۲۰ درصد ذخایر نفت جهان که از ذخایر عربستان سعودی نیز بیشتر است.
البته برخی تحلیلگران معتقدند حجم واقعی ذخایر قابل برداشت این کشور ممکن است بسیار کمتر و در محدوده ۱۰۰ میلیارد بشکه باشد. حتی در این سناریو نیز ونزوئلا همچنان یکی از بزرگترین دارندگان منابع نفتی جهان باقی میماند.
تولید نفت ونزوئلا همچنان فاصله زیادی با دوران اوج دارد
تولید نفت ونزوئلا در حال حاضر حدود یک میلیون بشکه در روز است؛ رقمی که تقریباً یکسوم اوج تولید این کشور در دهه ۱۹۹۰ و کمتر از یک درصد تولید جهانی نفت محسوب میشود.
با وجود کاهش شدید تولید طی دهههای گذشته، نفت همچنان ستون اصلی اقتصاد ونزوئلا است و دستکم ۹۵ درصد درآمد ارزی این کشور از فروش نفت تأمین میشود.
اصلاح قوانین نفتی برای جذب سرمایهگذاران خارجی
واشینگتن و کاراکاس در قالب فرآیندی شامل سه مرحله «تثبیت، بازیابی و انتقال» برای آزادسازی منابع و احیای اقتصاد ونزوئلا همکاری میکنند.
دولت دلسی رودریگس قوانین جدیدی در حوزه هیدروکربنها و معادن تصویب کرده است که شرایط مناسبتری برای سرمایهگذاران خارجی فراهم میکند و بخشی از محدودیتهای سنگین دولتی چند دهه گذشته را کاهش میدهد.
همزمان، وزارت خزانهداری آمریکا نیز بخشی از تحریمهای مرتبط با شرکت دولتی نفت ونزوئلا، پیدیویاسای (PDVSA)، را کاهش داده و دامنه مجوز فعالیت شرکتهای آمریکایی و بینالمللی با این شرکت را گسترش داده است.
بازگشت غولهای نفتی به ونزوئلا
بسیاری از شرکتهای بزرگ نفتی طی سالهای گذشته فعالیت خود در ونزوئلا را کاهش داده یا بهطور کامل از این کشور خارج شدهاند. با این حال، شرکتهایی مانند شورون آمریکا، انی ایتالیا و رپسول اسپانیا همچنان در بازار انرژی این کشور حضور دارند.
همچنین مقامهای ارشد آمریکایی، از جمله کریس رایت، وزیر انرژی، و داگ برگام، وزیر کشور آمریکا، همراه با نمایندگان دهها شرکت برای بررسی فرصتهای سرمایهگذاری در حوزه نفت و گاز و ارزیابی چارچوب قانونی جدید به کاراکاس سفر کردهاند.
کنترل درآمدهای نفتی ونزوئلا زیر نظر واشینگتن
آمریکا نظارت گستردهای بر درآمدهای حاصل از فروش نفت ونزوئلا دارد و بخشی از این منابع در حسابهای تحت کنترل خزانهداری آمریکا نگهداری میشود.
تا اواسط آوریل حدود ۳ میلیارد دلار از این منابع به اقتصاد ونزوئلا تزریق شده بود. در عین حال، هنوز ابهامهایی درباره زمان انتشار گزارشهای حسابرسی، از جمله گزارش شرکت خدمات حرفهای KPMG، وجود دارد.
صادرات نفت ونزوئلا به بالاترین سطح چند سال اخیر رسید
با وجود اصلاحات و تلاش برای جذب سرمایه خارجی، تولید نفت و گاز ونزوئلا هنوز افزایش چشمگیری را تجربه نکرده و کارشناسان معتقدند آغاز موج بزرگ سرمایهگذاری بینالمللی به زمان نیاز دارد.
با این حال، صادرات نفت این کشور پس از بازگشت هند به بازار ونزوئلا به بالاترین سطح شش سال اخیر رسید.
برآوردهای ریستاد انرژی نیز نشان میدهد صنعت نفت ونزوئلا در صورت جذب سرمایه و احیای زیرساختها ظرفیت افزایش قابلتوجه تولید در سالهای آینده را دارد.
احتمال خروج ونزوئلا از اوپک
همزمان با گسترش همکاریهای نفتی میان واشینگتن و کاراکاس، منابع آگاه میگویند ونزوئلا احتمال خروج از سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، را بررسی میکند.
این موضوع در گفتوگو با مقامهای آمریکایی نیز مطرح شده است. خروج احتمالی ونزوئلا از اوپک از نظر تاریخی اهمیت زیادی خواهد داشت؛ زیرا این کشور یکی از پنج بنیانگذار این سازمان در سال ۱۹۶۰ بوده است.
سابقه طولانی شرکتهای آمریکایی در صنعت نفت ونزوئلا
شرکتهای آمریکایی از حدود یک قرن پیش نقش مهمی در توسعه صنعت نفت ونزوئلا داشتند و این کشور برای دههها یکی از تأمینکنندگان اصلی نفت آمریکا بود.
صنعت نفت ونزوئلا در میانه دهه ۱۹۷۰ ملی شد و در دهه ۱۹۹۰ بار دیگر درهای خود را به روی سرمایهگذاری خارجی باز کرد.
در سال ۲۰۰۷، دولت هوگو چاوس کنترل پروژههای بزرگ خارجی را در دست گرفت و دارایی برخی شرکتهای آمریکایی مصادره شد. پس از آن، شرکتهای اکسونموبیل و کونوکو فیلیپس از ونزوئلا خارج شدند و برای جبران داراییهای مصادرهشده به داوریهای بینالمللی روی آوردند.
در حال حاضر، شورون تنها شرکت بزرگ نفتی آمریکایی است که فعالیت گسترده خود را در ونزوئلا حفظ کرده است. این شرکت تحت مجوز وزارت خزانهداری آمریکا در چند سرمایهگذاری مشترک با پیدیویاسای حضور دارد و سهم قابلتوجهی از تولید نفت این کشور را در اختیار دارد.
مذاکرات تازه میان واشینگتن و کاراکاس میتواند در صورت نهایی شدن، فصل جدیدی در صنعت نفت ونزوئلا رقم بزند و توازن قدرت در بازار انرژی نیمکره غربی را به شکل محسوسی تغییر دهد.