گروه هشت کشور صنعتی توسعهیافته (به انگلیسی: Group of Eight) که با نام اختصاری G8 شناخته میشود، یک مجمع بینالمللی از اقتصادهای بزرگ و توسعهیافته جهان بود که برای همکاری و گفتگو درباره مسائل اقتصادی، سیاسی و جهانی تشکیل شد.
G8 در واقع نسخه توسعهیافته گروه هفت کشور صنعتی یا G7 بود که پس از پیوستن روسیه در سال ۱۹۹۷ به شکل G8 درآمد.
این گروه یک سازمان رسمی با ساختار اداری دائمی مانند سازمان ملل یا صندوق بینالمللی پول نبود، بلکه یک مجمع همکاری میان رهبران کشورهای عضو محسوب میشد.
مهمترین موضوعات مورد بحث در نشستهای G8 عبارت بودند از:
- رشد اقتصادی جهانی
- تجارت بینالمللی
- امنیت انرژی
- بحرانهای مالی
- تغییرات اقلیمی
- توسعه کشورهای فقیرتر
- مبارزه با بیماریهای جهانی
- امنیت بینالمللی
- سیاستهای اقتصادی
اعضای گروه هشت (G8) کدام کشورها بودند؟
اعضای G8 شامل هشت اقتصاد بزرگ جهان بودند:
- ایالات متحده آمریکا
- کانادا
- بریتانیا
- فرانسه
- آلمان
- ایتالیا
- ژاپن
- روسیه
هفت کشور اول همان اعضای اصلی G7 بودند و روسیه بعداً به این گروه اضافه شد.
اتحادیه اروپا نیز در نشستهای G8 حضور داشت، اما به عنوان یک عضو مستقل در شمارش هشت کشور قرار نمیگرفت.
تاریخچه تشکیل G8
ریشه تشکیل گروههای اقتصادی بزرگ به دهه ۱۹۷۰ بازمیگردد.
در سال ۱۹۷۵ رهبران شش کشور:
- فرانسه
- آلمان غربی
- ایتالیا
- ژاپن
- بریتانیا
- آمریکا
اولین نشست گروه شش یا G6 را برگزار کردند.
در سال ۱۹۷۶ کانادا به این گروه پیوست و نام آن به G7 تغییر کرد.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، روسیه به تدریج در نشستهای این گروه مشارکت کرد و در سال ۱۹۹۷ به عضویت کامل آن درآمد؛ در نتیجه گروه هشت یا G8 شکل گرفت.
چرا روسیه از G8 خارج شد؟
روسیه پس از پیوستن رسمی به G8 در سال ۱۹۹۷، سالها در نشستهای این گروه حضور داشت.
اما در سال ۲۰۱۴ و پس از الحاق شبهجزیره کریمه به روسیه، کشورهای دیگر عضویت روسیه را به حالت تعلیق درآوردند.
پس از آن، نشستهای رهبران بدون حضور روسیه برگزار شد و گروه عملاً دوباره به شکل G7 ادامه فعالیت داد.
بنابراین امروزه G8 دیگر به عنوان یک گروه فعال اقتصادی شناخته نمیشود و چارچوب اصلی همکاری کشورهای صنعتی بزرگ در قالب G7 ادامه دارد.
ساختار گروه G8 چگونه بود؟
G8 برخلاف سازمانهای بینالمللی مانند IMF یا WTO دارای:
- دبیرخانه دائمی
- بودجه مستقل
- قوانین الزامآور
- ساختار اداری ثابت
نبود.
فعالیت آن بیشتر بر پایه:
- نشست سالانه رهبران
- جلسات وزیران
- مذاکرات میان دولتها
- همکاریهای مشترک
انجام میشد.
هر سال یکی از کشورهای عضو ریاست دورهای نشستها را بر عهده میگرفت و میزبان اجلاس سالانه بود.
نشستهای سالانه G8 چه اهمیتی داشتند؟
اجلاس سالانه G8 یکی از مهمترین نشستهای اقتصادی و سیاسی جهان محسوب میشد.
در این نشستها رهبران کشورهای عضو درباره موضوعاتی مانند:
- وضعیت اقتصاد جهانی
- بحرانهای مالی
- قیمت انرژی
- تجارت جهانی
- امنیت بینالمللی
گفتگو میکردند.
اگرچه تصمیمات G8 از نظر قانونی الزامآور نبودند، اما به دلیل حضور بزرگترین اقتصادهای جهان، میتوانستند بر سیاستهای بینالمللی اثرگذار باشند.
نقش G8 در اقتصاد جهانی
در دوران فعالیت خود، G8 نماینده بخش قابل توجهی از اقتصاد جهانی بود.
کشورهای عضو این گروه شامل برخی از بزرگترین:
- اقتصادهای جهان
- مراکز مالی
- تولیدکنندگان انرژی
- صادرکنندگان کالا
- سرمایهگذاران بینالمللی
بودند.
موضوعات مطرحشده در نشستهای G8 میتوانست بر بازارهای جهانی، بهویژه در حوزههایی مانند:
- نفت
- تجارت
- ارز
- سرمایهگذاری
- رشد اقتصادی
اثرگذار باشد.
تفاوت G8 و G7 چیست؟
مهمترین تفاوت میان این دو گروه، حضور روسیه است.
G7:
شامل هفت اقتصاد توسعهیافته:
- آمریکا
- کانادا
- بریتانیا
- فرانسه
- آلمان
- ایتالیا
- ژاپن
است.
G8:
همان گروه G7 به همراه روسیه بود.
پس از خروج روسیه در سال ۲۰۱۴، نشستهای این گروه دوباره در قالب G7 برگزار شدند.
تفاوت G8 با گروه G20 چیست؟
G8 بیشتر بر کشورهای صنعتی توسعهیافته تمرکز داشت، اما G20 گروه گستردهتری از اقتصادهای بزرگ جهان را شامل میشود.
G20 شامل:
- کشورهای توسعهیافته
- اقتصادهای نوظهور
- اتحادیه اروپا
است.
کشورهایی مانند:
- چین
- هند
- برزیل
- اندونزی
- عربستان سعودی
در G20 حضور دارند، اما عضو G7 یا G8 نبودند.
به همین دلیل، G20 امروزه نقش مهمتری در هماهنگی اقتصاد جهانی دارد.
تاثیر G8 بر بازارهای مالی
اگرچه G8 تصمیمات پولی مستقیم مانند بانکهای مرکزی اتخاذ نمیکرد، اما نشستها و بیانیههای آن میتوانستند بر انتظارات بازار اثر بگذارند.
موضوعاتی مانند:
- سیاست انرژی
- بحرانهای اقتصادی
- تجارت جهانی
- تحریمها
- همکاریهای مالی
میتوانستند بر:
- بازار سهام
- قیمت نفت
- ارزها
- کالاهای اساسی
تاثیر بگذارند.
برای مثال، تصمیمات سیاسی درباره انرژی یا تحولات روابط میان اقتصادهای بزرگ میتوانستند باعث تغییر در احساسات سرمایهگذاران شوند.
چرا G8 برای تحلیلگران اقتصادی اهمیت داشت؟
تحلیلگران اقتصادی در دوران فعالیت G8، نشستها و بیانیههای این گروه را برای بررسی جهتگیری سیاستهای اقتصاد جهانی دنبال میکردند.
مهمترین موضوعات مورد توجه شامل:
- رشد اقتصاد جهانی
- سیاستهای تجاری
- قیمت انرژی
- بحرانهای مالی
- روابط میان اقتصادهای بزرگ
بود.
امروزه بسیاری از این موضوعات در قالب نشستهای G7 و G20 پیگیری میشوند.
