سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (به انگلیسی: Organisation for Economic Co-operation and Development) که با نام اختصاری OECD شناخته میشود، یک سازمان بیندولتی است که با هدف توسعه سیاستهای اقتصادی بهتر، افزایش رشد اقتصادی، اشتغال و بهبود سطح زندگی فعالیت میکند.
OECD در سال ۱۹۶۱ تأسیس شد و جانشین سازمان همکاری اقتصادی اروپا یا OEEC شد؛ نهادی که پس از جنگ جهانی دوم برای کمک به اجرای برنامه مارشال و بازسازی اقتصاد اروپا ایجاد شده بود.
مقر اصلی OECD در شهر پاریس فرانسه قرار دارد.
مهمترین فعالیتها و اهداف این سازمان عبارتند از:
- تحلیل وضعیت اقتصاد کشورهای مختلف
- ارائه پیشنهادهای سیاستی به دولتها
- بررسی رشد اقتصادی و تورم
- تحلیل بازار کار و اشتغال
- بررسی سیاستهای مالی و مالیاتی
- تدوین استانداردهای بینالمللی
- بررسی تجارت و سرمایهگذاری
- انتشار آمارهای اقتصادی قابل مقایسه
- بررسی آموزش، بهرهوری و توسعه
- همکاری در زمینه مبارزه با فساد و فرار مالیاتی
- تحلیل اقتصاد دیجیتال و فناوری
- بررسی سیاستهای محیطزیستی و توسعه پایدار
OECD خود بانک مرکزی یا نهاد وامدهنده نیست و نقش اصلی آن تحقیق، تحلیل، ارائه استاندارد و پیشنهاد سیاستهای اقتصادی به دولتها است.
کشورهای عضو OECD کدامند؟
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در حال حاضر دارای ۳۸ کشور عضو است.
اعضای OECD از مناطق مختلف جهان شامل اروپا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی و آسیا-اقیانوسیه هستند.
برخی از مهمترین اعضای این سازمان عبارتند از:
- ایالات متحده آمریکا
- بریتانیا
- آلمان
- فرانسه
- ایتالیا
- کانادا
- ژاپن
- استرالیا
- نیوزلند
- کره جنوبی
- سوئیس
- ترکیه
- مکزیک
- هلند
- سوئد
اتحادیه اروپا نیز در فعالیتهای OECD مشارکت دارد، اگرچه به عنوان یکی از ۳۸ کشور عضو محاسبه نمیشود.
OECD علاوه بر کشورهای عضو، با بیش از ۱۰۰ کشور و اقتصاد دیگر نیز در زمینه سیاستگذاری، استانداردها و برنامههای توسعه همکاری دارد.
ساختار سازمان همکاری و توسعه اقتصادی چگونه است؟
ساختار OECD از سه بخش مهم تشکیل شده است:
- شورای OECD
- کمیتههای تخصصی
- دبیرخانه OECD
شورای OECD مهمترین نهاد تصمیمگیری سازمان است و نمایندگان کشورهای عضو در آن حضور دارند.
همچنین بیش از ۳۰۰ کمیته، گروه کاری و نهاد تخصصی در حوزههای مختلف اقتصادی و اجتماعی فعالیت میکنند.
دبیرخانه OECD نیز مسئول انجام تحقیقات، جمعآوری دادهها، تهیه گزارشها و پشتیبانی از فعالیتهای سازمان است.
بیش از ۳۵۰۰ نفر در دبیرخانه و بخشهای مختلف OECD فعالیت میکنند.
دبیرکل OECD کیست؟
در حال حاضر ماتیاس کورمن (Mathias Cormann) دبیرکل سازمان همکاری و توسعه اقتصادی است.
او از ژوئن ۲۰۲۱ این سمت را بر عهده دارد و ششمین دبیرکل OECD از زمان تشکیل این سازمان در سال ۱۹۶۱ محسوب میشود.
دبیرکل مسئول هدایت فعالیتهای دبیرخانه و نمایندگی سازمان در تعامل با دولتها و سایر سازمانهای بینالمللی است.
گزارش چشمانداز اقتصادی OECD چیست؟
یکی از مهمترین گزارشهای این سازمان OECD Economic Outlook یا چشمانداز اقتصادی OECD است.
این گزارش وضعیت و چشمانداز اقتصاد جهانی و کشورهای مختلف را بررسی میکند و شامل پیشبینیهایی درباره متغیرهایی مانند:
- رشد تولید ناخالص داخلی
- نرخ تورم
- نرخ بیکاری
- اشتغال
- تجارت
- کسری بودجه
- بدهی دولت
- نرخ بهره
- تراز حساب جاری
است.
گزارش اصلی Economic Outlook معمولاً دو بار در سال منتشر میشود و در فاصله میان آنها نیز بهروزرسانیهای موقت منتشر میشوند.
این گزارش یکی از منابع مهم برای دولتها، بانکهای مرکزی، اقتصاددانان و سرمایهگذاران محسوب میشود.
شاخص پیشرو OECD چیست؟
یکی دیگر از دادههای مهم این سازمان Composite Leading Indicators یا CLI است.
شاخصهای پیشرو OECD برای شناسایی نقاط چرخش احتمالی در چرخه اقتصادی طراحی شدهاند و میتوانند اطلاعاتی درباره جهت احتمالی فعالیت اقتصادی در ماههای آینده ارائه دهند.
این شاخصها برای کشورهای مختلف و برخی مناطق اقتصادی محاسبه میشوند.
به طور کلی افزایش شاخصهای پیشرو میتواند نشانه بهبود احتمالی فعالیت اقتصادی باشد، در حالی که کاهش مداوم آنها ممکن است نشاندهنده ضعف رشد اقتصادی در آینده باشد.
مهمترین دادهها و شاخصهای OECD
OECD یکی از بزرگترین منابع آمارهای اقتصادی قابل مقایسه میان کشورهای جهان است.
این سازمان صدها شاخص در حوزههای مختلف منتشر میکند.
از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- رشد اقتصادی
- تولید ناخالص داخلی
- نرخ تورم
- نرخ بیکاری
- اشتغال
- بهرهوری
- دستمزدها
- بدهی دولت
- کسری بودجه
- مالیات
- تجارت خارجی
- سرمایهگذاری
- درآمد خانوار
- شاخص اعتماد مصرفکننده
- شاخص اعتماد کسبوکار
این دادهها امکان مقایسه شرایط اقتصادی کشورهای مختلف را فراهم میکنند.
گزارشهای اقتصادی کشورها در OECD
OECD گزارشهایی با عنوان OECD Economic Surveys برای کشورهای مختلف منتشر میکند.
این گزارشها اقتصاد هر کشور را به صورت جداگانه بررسی کرده و موضوعاتی مانند:
- رشد اقتصادی
- تورم
- اشتغال
- سیاست مالی
- بهرهوری
- سرمایهگذاری
- نظام مالیاتی
- اصلاحات اقتصادی
را تحلیل میکنند.
در پایان این گزارشها معمولاً پیشنهادهایی برای سیاستگذاران آن کشور ارائه میشود.
به همین دلیل OECD Economic Surveys یکی از منابع مهم برای بررسی نقاط قوت، ضعف و چالشهای اقتصادی کشورهای عضو است.
نقش OECD در سیاستهای مالیاتی
OECD در حوزه مالیات بینالمللی نیز نقش مهمی دارد.
این سازمان با همکاری کشورها تلاش میکند استانداردهایی برای جلوگیری از:
- فرار مالیاتی
- انتقال مصنوعی سود شرکتها
- سوءاستفاده از تفاوت قوانین مالیاتی کشورها
- کاهش غیرمنصفانه مالیات شرکتهای چندملیتی
ایجاد کند.
یکی از طرحهای شناختهشده OECD در این زمینه BEPS یا Base Erosion and Profit Shifting است.
این برنامه با هدف مقابله با انتقال سود شرکتهای چندملیتی به کشورهایی با مالیات بسیار پایین طراحی شده است.
OECD و آموزش
فعالیت OECD فقط به اقتصاد محدود نمیشود.
یکی از مشهورترین برنامههای این سازمان در حوزه آموزش PISA است.
PISA عملکرد دانشآموزان کشورهای مختلف را در زمینههایی مانند:
- ریاضیات
- علوم
- خواندن و درک مطلب
بررسی و مقایسه میکند.
نتایج این آزمون برای بررسی کیفیت نظامهای آموزشی و مقایسه عملکرد کشورهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
تاثیر گزارشهای OECD بر بازارهای مالی
OECD نرخ بهره تعیین نمیکند و گزارشهای آن معمولاً مانند تصمیم بانکهای مرکزی اثر فوری و مستقیم بر بازار ندارند.
با این حال، تغییر قابل توجه در پیشبینیهای این سازمان میتواند بر دیدگاه سرمایهگذاران درباره اقتصاد یک کشور یا اقتصاد جهانی تأثیر بگذارد.
برای مثال، کاهش چشمگیر پیشبینی رشد اقتصادی میتواند نشاندهنده:
- کاهش فعالیت اقتصادی
- ضعف مصرف
- کاهش سرمایهگذاری
- افزایش ریسک رکود
باشد.
در مقابل، افزایش پیشبینی رشد یا کاهش تورم میتواند چشمانداز اقتصادی مثبتتری ایجاد کند.
به همین دلیل گزارشهای OECD معمولاً توسط سرمایهگذاران در کنار گزارشهای بانک جهانی، صندوق بینالمللی پول و بانکهای مرکزی بررسی میشوند.
چرا دادههای OECD برای تحلیلگران مهم هستند؟
یکی از مهمترین مزایای آمارهای OECD، استفاده از تعاریف و روشهای استاندارد برای مقایسه کشورهای مختلف است.
تحلیلگران میتوانند با استفاده از این اطلاعات متغیرهایی مانند:
- GDP
- تورم
- بیکاری
- بدهی
- مالیات
- بهرهوری
- درآمد
را میان کشورهای مختلف مقایسه کنند.
به همین دلیل پایگاه داده OECD یکی از منابع مهم برای تحقیقات اقتصادی، دانشگاهی و تحلیل اقتصاد کلان محسوب میشود.
