ریزش بازار اوراق قرضه جهانی؛ افزایش بازدهیها زنگ خطر را برای اقتصادها به صدا درآورد
بازار اوراق قرضه دولتی جهان با آغاز ماه جدید با موج فروش گستردهای مواجه شده است. در این میان، بازار اوراق بریتانیا بیشترین فشار را متحمل شده است.
روز سهشنبه، بازده اوراق دو و ۱۰ ساله بریتانیا در مقطعی ۱۰ واحد پایه افزایش یافت و در حال حاضر نیز به ترتیب ۷ و ۸ واحد پایه بالاتر معامله میشود.
افزایش هزینه خدمات بدهی بریتانیا
بازده اوراق ۱۰ ساله بریتانیا به بالاترین سطح خود در نزدیک به ۲۰ سال اخیر رسیده، در حالی که بازده اوراق ۳۰ ساله نیز به بالاترین سطح طی تقریباً ۳۰ سال گذشته صعود کرده است.
این شرایط چالش بزرگی برای وزیر خزانهداری بریتانیا پیش از ارائه بودجه ماه آینده ایجاد میکند. هر یک واحد پایه افزایش در هزینه استقراض دولت، هزینه خدمات بدهی را افزایش میدهد؛ هزینهای که در نهایت باید از منابع عمومی پرداخت شود.
از فصل بهار تاکنون، تنها هزینه بهره بدهیهای دولت بریتانیا تا پایان دوره پارلمان میتواند حدود ۶ میلیارد پوند افزایش یابد. این رقم، حفره مالی بزرگی ایجاد میکند که وزیر خزانهداری باید در بودجه آینده برای آن راهحلی پیدا کند.
بریتانیا همواره با دورههایی از نوسان در بازار اوراق قرضه دولتی (Gilt) مواجه بوده است، اما جهش شدید امروز در بازدهیها میتواند فشار قابل توجهی بر دولت و نخستوزیر وارد کند؛ بهخصوص در شرایطی که نمایندگان پارلمان قرار است در مجلس عوام حضور پیدا کنند.
افزایش درخواستهای هزینهای از سوی نمایندگان حزب کارگر بهتدریج غیرقابل اجرا و تأمین مالیناپذیر به نظر میرسد. اگر دولت نتواند رشد هزینهها را کنترل کند یا کاهش هزینههای مشخصی اعمال کند، هزینه استقراض بریتانیا ممکن است همچنان افزایش یابد.
چگونه میتوان بازار اوراق را تثبیت کرد؟
چشمانداز جهانی برای کشورهایی با سطح بالای بدهی چندان مطلوب نیست. اوراق قرضه ژاپن نخستین بازاری بود که روز سهشنبه با موج فروش مواجه شد و در آمریکا نیز خزانهداری برای تثبیت بازدهیها به یک برنامه حمایتی یک تریلیون دلاری نیاز پیدا کرد.
اما بریتانیا چه اقداماتی میتواند انجام دهد؟
بانک مرکزی انگلستان (BoE) میتواند سرعت فروش اوراق خود را کاهش دهد؛ با این حال، توانایی این بانک برای مداخله محدود است، زیرا هرگونه تهدید علیه استقلال بانک مرکزی میتواند فشار بیشتری بر بازار اوراق بریتانیا وارد کند.
مهمترین عامل برای آینده بازار اوراق، بودجه پیشرو خواهد بود. اگر بازده اوراق همچنان افزایش یابد، وزیر خزانهداری مجبور خواهد شد در بودجه ۲۸ اکتبر بیشتر بر کاهش هزینهها تمرکز کند، نه ارائه مشوقهای مالی جدید.
حتی اگر دولت هزینههای جدید را از طریق افزایش مالیات تأمین کند، این اقدام ممکن است نتواند بازار اوراق را آرام کند؛ زیرا نگرانیها درباره کاهش رشد اقتصادی بریتانیا را افزایش خواهد داد.
بودجه پیشرو؛ آزمونی برای دولت بریتانیا
وزیر خزانهداری و نخستوزیر بریتانیا در آستانه ارائه بودجه با شرایط دشواری روبهرو هستند.
سرمایهگذاران بازار اوراق قرضه هر تصمیم دولت را زیر نظر دارند و بازار اوراق دولتی بریتانیا به نوعی عملکرد دولت در مدیریت بودجه را منعکس خواهد کرد.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدهی عمومی بریتانیا به حدود ۳ تریلیون پوند نزدیک شده و هزینه بهره سالانه بدهیها به ۱۰۹ میلیارد پوند رسیده است.
افزایش قیمت نفت احساسات بازار اوراق را تضعیف کرد
افزایش قیمت نفت یکی از عوامل اصلی رشد بازدهی اوراق در روز سهشنبه بود.
قیمت نفت خام برنت بار دیگر نزدیک به ۲ درصد افزایش یافت و بالاتر از ۹۲ دلار به ازای هر بشکه معامله شد. این افزایش، رشد قیمت نفت در کمتر از یک هفته را به حدود ۶ درصد رسانده است.
نگرانی درباره افزایش تورم باعث شده بازارها احتمال ریسک افزایش نرخ بهره را دوباره قیمتگذاری کنند.
انتظار میرود نرخ بهره در ژاپن و منطقه یورو در این ماه افزایش یابد. همچنین پس از سخنرانی انقباضی کوین وارش در جکسون هول، احتمال افزایش نرخ بهره فدرال رزرو نیز به ۶۶ درصد رسیده است.
بانک مرکزی انگلستان فعلاً نرخ بهره را ثابت نگه میدارد، اما اوراق قربانی فشارهای بازار شدند
بهطور متناقض، با وجود عملکرد ضعیفتر بازدهی اوراق بریتانیا نسبت به سایر بازارها در روز سهشنبه، انتظار نمیرود بانک مرکزی انگلستان در این ماه نرخ بهره را افزایش دهد.
در حال حاضر تنها ۱۵ درصد احتمال افزایش نرخ بهره در قیمتگذاری بازار لحاظ شده است، هرچند این احتمال ممکن است تا نشست ۱۷ سپتامبر افزایش یابد؛ بهخصوص اگر قیمت نفت همچنان صعودی باقی بماند.
این شرایط فشار بیشتری بر دولت وارد میکند تا با اصلاحات مالی، فشار موجود بر بازده اوراق قرضه دولتی بریتانیا را کاهش دهد.
آتشبس در خاورمیانه؛ تنها راه آرام کردن بازار اوراق؟
فروش گسترده امروز در بازار اوراق قرضه دولتی، احساسات سرمایهگذاران نسبت به بازار سهام را نیز تضعیف کرده است.
بازارهای اروپایی با کاهش قابل توجهی همراه شدند؛ بهطوری که شاخص دکس آلمان ۱.۲۵ درصد افت کرد. شاخصهای آمریکا نیز با انتظار برای شروعی منفی مواجه هستند و معاملات آتی نزدک کاهش ۱.۱۵ درصدی را پیشبینی میکنند.
با این حال، تاکنون فشار فروش در بازار اوراق بریتانیا به سایر داراییهای این کشور سرایت نکرده است. شاخص FTSE 100 عملکرد بهتری نسبت به سایر بازارها داشته و پوند نیز همچنان بالاتر از سطح ۱.۳۵ دلار در برابر دلار آمریکا قرار دارد و عملکردی متوسط در میان ارزهای گروه G7 ثبت کرده است.
لازم به ذکر است که آتشبس در خاورمیانه میتواند روند افزایش قیمت نفت و فشار بر بازار اوراق را معکوس کند؛ اما تا زمانی که چنین اتفاقی رخ ندهد، آغاز این ماه میتواند دورهای پرنوسان برای بازارهای مالی باشد.